Leren in het interbellum tussen lesboeken- en ICT-tijdperk

Leiden middelbare scholen leerlingen wel goed genoeg op voor de banen van de toekomst? Met welke ICT-skills moeten ze daartoe uitgerust worden? En beschikken leraren zelf al wel voldoende over deze skills? Aan schoolbestuurders en leden van de VO-raad de schone taak om met deze vragen aan de slag te gaan. ICTheek spreekt erover met Leon de Wit, die beide functies bekleedt. Hij is bestuurder bij NUOVO Scholengroep en lid van een werkgroep binnen de VO-raad met een focus op de digitale samenleving.

“Over het algemeen hebben veel leerlingen voldoende ICT-skills voor de banen die er nu bestaan. Ze leren via games en social media veel meer dan hun leraren om te gaan met digitale vaardigheden. Alleen ontbreekt het bij het gros van de leerlingen aan mediawijsheid. Het is onze verantwoordelijkheid om kinderen wegwijs te maken op internet en ze te leren wat de impact is van cyberpesten en van je privacy online te grabbel gooien. Mediawijsheid is veel meer een maatschappelijk vraagstuk. Want de techniek maakt de scheidslijn qua vrijheid van meningsuiting steeds dunner. Dit terwijl niet iedere leraar affiniteit heeft met online vaardigheden.” stelt De Wit. “Binnen onze scholengroep werken circa 700 medewerkers waarvan een groot deel boven de veertig. Niet iedereen is klaar voor de digitale samenleving. Maar als je niet meebeweegt, raak je leerlingen kwijt in de Facebook- en Whatsapp-jungle.”

‘De dienstensector verdwijnt niet zo maar’
Daarnaast stelt de schoolbestuurder dat het lastig is om in te schatten in hoeverre leerlingen carrière-technisch toekomstbestendiger zijn als er voortdurend op digitale basisvaardigheden gehamerd wordt. “Zelf een app bouwen is erg handig, maar zal niet voor iedere leerling of leraar weggelegd zijn. Daarom moeten we afwegen wat realistische ICT-skills zijn die we willen overbrengen. Als VO-raad overwegen we om programmeerlessen toe te voegen aan het curriculum, maar welk vak valt er dan af? En wat vragen bedrijven? Want ik vraag me af of de huidige dienstensector zomaar verdwijnt. Wellicht kopen we over tien jaar wel een programmeur uit China of India in voor onze IT-processen en is de vraag op onze arbeidsmarkt naar stoelenmakers wel veel groter. Of worden stoelen dan ge-3Dprint?” Het zijn de pittige vraagstukken waar schoolbesturen binnen de VO-raad zich over buigen.

Digitaal Rijbewijs Onderwijs? Bijna beschamend

Het Nederlandse onderwijsinterbellum
Volgens De Wit heeft de VO-raad de taak om het voortgezet onderwijs te helpen met de invoering van een vak als digitale basisvaardigheden: “Op het VMBO zijn de opleidingseisen nog heel ouderwets: bij techniek leer je een muurtje metselen en bij handvaardigheid een pot kleien. Maar zijn dat per se weggegooide vaardigheden? Bepaalde basisvaardigheden, ook digitale vaardigheden, zullen altijd van pas komen. Niet iedereen hoeft ethisch te kunnen hacken. Een foutloos geschreven mail versturen en weten hoe je betrouwbare informatie op internet kunt vinden wel. Alleen bestaat dit vakoverstijgende lesonderdeel niet op zichzelf.” Dit is volgens De Wit een uitgelezen kans voor de VO-raad om bij te helpen. “Maar dat lukt pas als we accepteren dat we in een ontdekkingsfase zitten in een onderwijssysteem dat nu eenmaal niet flexibel is. We hebben statische wetgeving en klassieke examinering die niet meebewegen met de omloopsnelheid van innovatie en de vraag van de samenleving. Kijk naar het Digitaal Rijbewijs Onderwijs; het voormalige certificaat voor docenten als bewijs van hun computerbasiskennis. Daar schaam ik me bijna voor. Dat is niet van deze tijd.’’ Gelukkig staat de onderwijswereld niet helemaal stil. “Kijk naar gepersonaliseerd leren; er zijn al wiskundeprogramma’s waarbij kinderen op een adaptieve manier aan de slag gaan. Dit staat wel in de kinderschoenen, maar dat geeft ons tijd om mee te bewegen.”

De Wit spreekt hierbij over ons huidige schoolsysteem als een interbellum tussen een onderwijsstructuur waar leerlingen uit een boek leren en waar we vol inzetten op ICT-skills: “Want ondanks de trage vooruitgang, doen we qua toekomstbestendig onderwijs ons best.” Hij doelt op het Doorbraakproject dat tot eind 2017 liep. Samen met de ministeries van EZ en OCW, Kennisnet en de PO-raad focuste de VO-raad op de ontwikkeling van maatwerk op het gebied van ICT op scholen. Vanuit dit project is onder andere een inkoopcoöperatie met de naam SIVON opgericht. Van hieruit worden ICT-producten en -diensten aangeschaft en wordt nagedacht over het gezamenlijk slim aanbesteden van ICT-gerelateerde diensten. “Daarnaast hebben we – binnen het deelproject Leerling 2020 – Leerlabs ontwikkeld. Het doel was om hierbij onderzoek te doen naar nieuwe vormen van lesgeven. Hierbij zijn leraren van meer dan 200 middelbare scholen bezig geweest met het vraagstuk ‘maatwerk in verband met ICT’ om tot nieuwe inzichten te komen.” Dit betekent echter niet dat de onderwijsvraagstukken met oog op digitale vaardigheden daarmee volledig beantwoord zijn. “Niemand kan weten of de leerlingen van nu aan de beroepseisen van morgen voldoen, maar we kunnen ze wel zo veel mogelijk digitale bewustwording en praktische vaardigheden meegeven. Dat kan door docenten te leren flexibel om te gaan met tools en te laten inschatten wanneer ze ‘cloud-achtige’ instrumenten of een papieren boek inzetten.”


NUOVO Scholengroep telt tien middelbare scholen in Utrecht en biedt praktijkonderwijs, vmbo-, havo-, vwo-, gymnasium- en internationaal georiënteerd onderwijs aan 6.000 leerlingen. 

De VO-raad is een vereniging van scholen in het voortgezet onderwijs die bijdraagt aan de kwaliteit van het onderwijs door schoolbestuurders en schoolleiders te ondersteunen bij hun taken. De VO-raad vertegenwoordigt bijna alle schoolbesturen in Nederland.

Anderen bekeken ook dit

ICT-vaardigheden docenten moeten met ontwikkelingen ...

Geplaatst: 27-09-2018 ICT-vaardigheden docenten moeten met ontwikkelingen meebewegen

Veel digitale hulpmiddelen kennen amper geheimen voor de huidige middelbare scholier: deze is er immers ...

5 tips voor docenten om ...

Geplaatst: 13-09-2018 5 tips voor docenten om leerlingen mediawijzer te maken

Mediawijsheid is een veelgehoorde term in het onderwijs. Hoe kun je als middelbare-schooldocent je leerlingen ...

WizeNoze helpt leerlingen met slim ...

Geplaatst: 21-09-2018 WizeNoze helpt leerlingen met slim zoeken op internet

Als leerlingen voor een schoolwerkstuk of -opdracht informatie zoeken, doen ze dat op internet. Maar ...