“Digiwijsheid nodig om de informatiesamenleving te begrijpen”

Een achttienjarige jongen legde onlangs met een DDoS-aanval de Belastingdienst plat. En mogelijk zit hij achter DDoS-aanvallen op grote Nederlandse banken. “Het is indrukwekkend dat een scholier zulke technische vaardigheden beheerst. Maar blijkbaar heeft hij geen enkel besef van de enorme schade aan de maatschappij die hij heeft aangericht. Juist dit maakt digitale opvoeding en ICT-bewustzijn in de huidige informatiemaatschappij belangrijker dan ooit.” Het zijn de woorden van Arie van Bellen, directeur van ECP | Platform voor de InformatieSamenleving.

Big Data, blockchain, the Internet of Things. Zaken waar niemand twintig jaar geleden het bestaan van af wist. Dankzij razendsnelle digitalisering komt de technologie in deze en andere steeds nieuwe verschijningsvormen onze maatschappij binnenvliegen. En diezelfde digitalisering maakt ons kwetsbaar als we ons vast blijven houden aan traditionele regels en kaders.” Vanuit deze filosofie richtte Van Bellen het ECP op, samen met VNO-NCW en het ministerie van Economische Zaken. Het is een onafhankelijk platform waarbij kennis uitgewisseld wordt over nieuwe technologie en met name de impact er van op de samenleving.

Van Bellen: “Bij de volgende oorlog die uitbreekt, komen er geen tanks en kanonnen aan te pas. Eerder hackers, virussen en cyberaanvallen. Hetzelfde geldt voor onze samenleving; de hele wereld evolueert in een digisamenleving. En daarom is het belangrijk dat we niet alleen stilstaan bij de werking van de technologie, maar met name bij de gevolgen ervan voor ons handelen. En daar is een cruciale rol weggelegd voor het onderwijs.

Want volstaan we ermee om iedere scholier lukraak te leren programmeren als het gaat om innovatief onderwijs? Of is het beter om een school vol te zetten met ICT-hulpmiddelen of om een legertje informatica-docenten in te vliegen? En is daarmee de vraag uit het bedrijfsleven naar toekomstige ICT’ers goed gedekt? Het is lastig om uit deze vragensoep de belangrijke vragen en antwoorden te destilleren. Daarom komen bij het ECP bestuurders van de overheid, uit het zakenleven en maatschappelijke instellingen samen om de koppen bij elkaar te steken om hier over na te denken.”

Een driehoeksbotsing met vier uitwegen

“Wat mij betreft laat het vraagstuk dat digitalisering met zich meebrengt zich omschrijven in drie factoren:

  • De disruptieve technologie, zoals big data, cryptovaluta tot en met de macht van een booking.com-website of de invloed van een goede hacker dicteren iedere dag onze kranten.
  • De domeinen waarin we leven: de gezondheidszorg, het zakenleven, het onderwijs, de openbare ruimte krijgen te maken met de hierboven beschreven technologie. We moeten daar allemaal op onze eigen manier iets mee.
  • De kaders en stelsels die onze domeinen ordenen zijn traditioneel en verticaal ingericht. Ons zorgstelsel houdt rekening met een patiënt die wordt geopereerd door een chirurg en niet door een snijrobot. En niet iedere agent is opgewassen tegen cybercrimes. Laat staan als die hacker ook het ziekenhuis hackt en vervolgens een bank. Dan komen domeinen opeens met elkaar in aanraking, omdat de techniek geen ouderwetse drempels kent.

Om de bovenstaande drie machten aan elkaar te koppelen, hebben we educatieve kaders nodig die ons leren begrijpen hoe we hiermee omgaan. Anders botst de boel. Daarom pleit ik voor digitaal onderwijs op vier niveaus:

  • In het basis- en middelbaar onderwijs moeten kinderen digiwijsheid opdoen: leren programmeren en kennismaken met allerlei apparatuur.
  • In het beroepsonderwijs moeten de ICT-lessen meer verbonden worden aan de vraag vanuit het bedrijfsleven. Dit gebeurt nu niet goed genoeg, krijgen we bij het ECP veel te horen.
  • Maatschappijbreed: ‘gewone mensen’ die niets met data en technologie hebben, moeten worden bijgeschoold.
  • Op leiderschapsniveau: we hebben mensen nodig die getraind worden om hun leiderschap te ontwikkelen, zodat ze ons kunnen ondersteunen om ons leven lang te leren en mee te bewegen ondanks alle snelheid van de nieuwe technologie.”

Topteam digiwijsheid nodig
“Als je naar het huidige regeerakkoord kijkt, dan zie je op iedere bladzijde ‘digitaal’ staan. Maar in de praktijk is er geen regie op de digitalisering. Er had een grensoverschrijdend topteam tussen de departementen moeten komen die het dossier digiwijsheid vormgeeft. Gelukkig heeft de jeugd letterlijk de toekomst. Dat zo’n team er nog niet is, betekent niet dat dit er niet uiteindelijk op een dag zal komen, als het aan mij ligt. Samen digiwijzer is het motto.”

Anderen bekeken ook dit

"21st century skills bestaan helemaal ...

Geplaatst: 26-06-2018 "21st century skills bestaan helemaal niet"

Met het tempo waarin de wereld zich ontwikkelt, is vandaag opgedane kennis morgen alweer achterhaald. ...

Ruimte voor verbetering in aansluiting ...

Geplaatst: 08-05-2018 Ruimte voor verbetering in aansluiting onderwijs op bedrijfsleven

Onderwijsvernieuwing en -innovatie zijn natuurlijk een taak van de onderwijsinstituten zelf, maar een school bereidt ...

Het rooster van... Hoofd ICT ...

Geplaatst: 02-05-2018 Het rooster van... Hoofd ICT Raymond van den Berg

In de rubriek ‘Het rooster van’ geven we je een kijkje in het leven van ...