Kijkje in een andere sector: Digivaardig in de Zorg

Niet alleen het onderwijs richt zich op ‘digitale geletterdheid’, ook in de zorg is het een thema. Onder de naam ‘Digivaardig in de Zorg’ werkt ECP|Platform voor de InformatieSamenleving aan het verbeteren van de digitale vaardigheden van het zorgpersoneel, voornamelijk in de ouderen- en gehandicaptenzorg. Maaike Heijltjes is webredacteur en projectadviseur van dit programma en vertelt hoe zij medewerkers in de zorg helpen met digitaliseren: “Juist degenen die het het hardst nodig hebben, vinden het vaak eng.”

Ook bij zorgorganisaties is het al jaren te merken: het werk digitaliseert meer en meer. Patiëntgegevens staan in elektronische patiëntendossiers en voor afspraken en brieven gebruik je Office-programma’s. Bovendien zet de zorg door het enorme tekort aan zorgpersoneel ook sterk in op technologie als oplossing voor of vervanging van persoonlijke zorg, bijvoorbeeld door monitoring op afstand. Door de coronamaatregelen is zorg op afstand enorm toegenomen. Een vrij groot deel van de zorgprofessionals kan echter nog onvoldoende met ICT overweg, waardoor innovatie kan stuklopen. En dat is niet het enige probleem. “Medewerkers worden er heel ongelukkig van als ze onvoldoende digivaardig zijn en haken af, bijvoorbeeld omdat ze opzien tegen het invullen van alle digitale dossiers.”

“Juist degenen die het het hardst nodig hebben, vinden het vaak eng.”

Veel zorgmedewerkers nog ‘digitaal starter’
Het is een onderschatte uitdaging voor zorginstellingen. Bestuurders hebben vaak niet door hoe weinig digitaal vaardig medewerkers zijn. In de ouderenzorg is twintig procent van de medewerkers een digitaal starter: ze kunnen hooguit basaal overweg met ICT. In de gehandicaptenzorg gaat het om tien procent van de medewerkers. Dat zijn zeker niet alleen de oudere medewerkers; ook jongeren die net van de opleiding komen, hebben nog te weinig ICT-onderwijs gehad. Omdat het programma Digivaardig in de zorg het belangrijk vindt dat zorgopleidingen voldoende aandacht geven aan digitale vaardigheden, werd de werkgroep Onderwijs opgericht om ook daar bewustwording te stimuleren en te helpen met leermiddelen. “We denken al snel ‘jongeren kunnen alles wel’. Maar dat blijkt in de praktijk tegen te vallen. Ze kunnen wel werken met een smartphone, maar niet met Office-programma’s.”

Leermiddelen, digicoaching en trainingen
“Wat heel goed werkt en waar wij erg in geloven, is in digicoaching. Een digicoach is een collega die wat digitaal vaardiger is en die als extra rol heeft om als vraagbaak of coach op te treden voor collega’s die minder ver zijn. Samen met de digicoach werken zij aan hun knelpunten. Op die manier krijg je mensen mee in technologie.” In het onderwijs werken de i-coaches op een soortgelijke manier om docenten op weg te helpen.

Voor zorginstellingen stelt Digivaardig in de Zorg veel leermiddelen ter beschikking. Op de site staat veel informatie om basisvaardigheden aan te leren, bijvoorbeeld: hoe print je een document? Hoe sluit je een apparaat aan? Hoe stuur je een Whatsapp-berichtje? Ook wordt veel informatie gevraagd over informatiebeveiliging en Office. Heijltjes: “We stellen graag verschillende soorten lesmaterialen beschikbaar: werkbladen, filmpjes, lijstjes. Op die manier sluiten we aan bij de leermethode die voor de medewerkers goed werkt. Bovendien vind je op de site een zelftest, waarmee je kunt testen hoe het met je digitale vaardigheden gesteld is. Je schat daarbij zelf in wat je wel en niet kunt, wat je wilt ontwikkelen en wat je nodig hebt in je werk.”

Digivaardig in de Zorg verzorgt geen trainingen, maar stelt vooral leermiddelen en ander materiaal beschikbaar. “We doen alles om zorgorganisaties te ondersteunen bij het digivaardiger maken van hun medewerkers. We leveren niet alleen leermateriaal, maar bijvoorbeeld ook communicatiemiddelen die zorginstellingen gebruiken om hun medewerkers aan te sporen om met onze leermiddelen aan de slag te gaan,” licht Heijltjes toe.

“Mensen die niet digitaal vaardig zijn hebben vaak slechte ervaringen met ICT-cursussen. Daarom is het belangrijk om een veilige sfeer te creëren.”

Eng
Juist degenen die het het hardst nodig hebben, vinden het vaak eng om met hun digitale vaardigheden aan de slag te gaan. “We horen vaak terug dat er veel onzekerheid leeft bij mensen die niet digitaal vaardig zijn. Zij hebben vaak slechte ervaringen met ICT-cursussen die voor hen te moeilijk waren en schamen zich een beetje voor hun achterstand op dit gebied. Ze melden zich niet vanzelf aan. Daarom is het belangrijk om een veilige sfeer te creëren. Het is niet erg om fouten te maken.”

Beginnen bij zorgopleidingen
De aandacht voor digitale vaardigheden zou al moeten starten bij de zorgopleidingen. Ook daar probeert ECP aandacht voor te vragen; dat gebeurt via de docenten in de werkgroep Onderwijs. “Wij proberen om leermiddelen die wij zelf hebben en die andere docenten hebben ontwikkeld te delen. Binnen het zorgonderwijs is technologie nu een apart vak, dat niet verplicht is. Daardoor kiezen niet veel studenten het. Eigenlijk zou je in elke les aandacht willen hebben voor digitale vaardigheden, bijvoorbeeld door de leerlingen een PowerPoint te laten maken. Een knelpunt is ook dat niet alle docenten zelf voldoende digitaal vaardig zijn.”

Het programma Digivaardig in de zorg richt zich vooral op de ouderen- en gehandicaptenzorg.  Wel werkt het programma momenteel aan zelftesten voor ziekenhuizen en ggz-medewerkers die 11 juni worden gepresenteerd. Heijltjes: “Vanwege de huidige vergrijzing en het huidige arbeidsmarktprobleem in de zorg, zal het tekort aan medewerkers alleen maar toenemen. Ook daarom is en blijft digitalisering in deze sector hard nodig.”


Meer informatie
Op www.digivaardigindezorg.nl zijn alle leermiddelen en zelftesten terug te vinden. De site www.coalitiedigivaardigindezorg.nl bevat meer informatie over het programma en bevat overige materialen.

Digivaardig in de zorg

Anderen bekeken ook dit

Overbrug de afstand met OneNote

Geplaatst: 14-04-2020 Overbrug de afstand met OneNote

Zicht houden op je leerlingen is in deze onstuimige tijden een flink karwei. En dan ...

Drie ICT-ers blikken terug op ...

Geplaatst: 09-04-2020 Drie ICT-ers blikken terug op drie weken les op afstand

ICT’ers op school moesten de afgelopen weken van nul naar honderd. Online lesgeven, virtuele klaslokalen, ...

De Nassau plukt vruchten van ...

Geplaatst: 10-04-2020 De Nassau plukt vruchten van vroege digitalisering

De Nassau, een middelbare school voor mavo, havo, vwo, gymnasium en tweetalig onderwijs, werd vijf ...