3 x Zo tackel je het auteursrecht in het onderwijs

De grenzen van het auteursrecht vervagen in het informatietijdperk, terwijl deze grenzen juist door de toenemende informatieflow extra relevant zijn. Auteursrecht is niet alleen voor leerlingen, maar zeker ook voor docenten een belangrijk aandachtspunt, stelt Edith van der Linden, Leader for Learning Curriculum bij de International School Eindhoven (ISE).

In het onderwijs worden er regelmatig films of opgenomen televisieprogramma’s getoond in lessen, muziek gedraaid op schoolfeesten of boeken en artikelen gekopieerd als lesmateriaal. Zonder creatieve teksten, films, beeld of muziek is het onderwijs aangewezen op lesboeken alleen.

In de brochure ‘Auteursrecht en internet, wat mogen scholen wel en niet’ worden de grenzen uiteengezet. Hoe zorg je ervoor dat het auteursrecht op jouw school geen probleem vormt?

1. Jong geleerd

Op hogescholen en universiteiten is een juiste bronvermelding van oudsher een fundamenteel onderdeel van het curriculum. “Leerlingen bewust maken van de essentie van een bronvermelding moet wat mij betreft al veel eerder starten”, vindt Van der Linden. “Op de International School Eindhoven (ISE) wordt er vanaf de brugklas spelenderwijs al aandacht aan besteed. De bovenbouwgroepen die het International Baccalaureate Diploma Programme (IBDP) volgen, moeten aan strenge anti-plagiaat eisen voldoen bij het inleveren van hun werk aan de eindexamencommissie.”

2. Afkoopregeling

Een belangrijke factor waar de mogelijkheden van docenten van afhangen, is de afkoopregeling voor scholen. Dit is een vergoeding die scholen betalen waardoor docenten een deel van een werk mogen gebruiken voor de les. Dit mag digitaal gekopieerd worden, met als vuistregel maximaal tien procent van de totale grootte en maximaal tien pagina’s. Docenten mogen dit vervolgens ook delen via e-mail of de digitale leeromgeving. Ook mogen YouTube- en Uitzending Gemist-video’s in de klas getoond worden. Zonder deze onderwijsexceptie kan de auteur naar de rechter stappen voor een schadevergoeding. Echter, dit geldt alleen als het materiaal gebruikt wordt voor onderwijsdoeleinden. Hierdoor geldt de uitzonderingspositie voor scholen niet voor het delen van werken op sociale media. Hier is alsnog specifiek toestemming voor nodig van de desbetreffende auteur.

3. Anti-plagiaatsystemen

Doordat steeds meer digitaal gebeurt, waaronder het maken en inleveren van opdrachten, ligt het risico op de loer dat leerlingen teksten gaan kopiëren. Anti-plagiaatsystemen zoals Ephorus en Turnitin, tegenwoordig één bedrijf, moeten knip-en-plakwerk voorkomen. De systemen vergelijken het werk van de leerling met onder andere alle bronnen op het internet, oude scripties en hetgeen een onderwijsinstelling verder wenst. “De nieuwe generatie moet leren dat je ook daar niet zomaar van mag ‘stelen’”, aldus Van der Linden. Uiteraard mogen leerlingen wel citaten gebruiken in hun eigen werk, mits het citaat inhoudelijk relevant is en de auteur wordt vermeld. Bovendien is het belangrijk dat het citaat slechts een klein deel van de nieuwe tekst vormt. Behalve voor teksten, geldt dit citaatrecht ook voor foto’s, plaatjes of schema’s. Onderwijsinstellingen mogen leerlingen schorsen als blijkt dat zij zich niet aan de auteursrechtregels hebben gehouden.

Anderen bekeken ook dit

In 5 stappen naar het ...

Geplaatst: 11-09-2017 In 5 stappen naar het werken met digitale devices

De digitalisering wordt steeds meer omarmd in het onderwijs. Zo ook op de De Nassau-school ...

3 x Zo zoek je ...

Geplaatst: 28-08-2017 3 x Zo zoek je effectief naar informatie

Wie dacht dat jongere generaties een kei zijn in het online zoeken naar de juiste ...

Daarom op school huiswerk maken ...

Geplaatst: 28-08-2017 Daarom op school huiswerk maken met Flipping the Classroom

Heel nieuw is het niet, maar toch wordt deze aanpak nog onvoldoende gebruikt: Flipping the ...